PACTUM Kancelaria Prawna Publikacje - GAZETA PRAWNA NR 163 (1528) z dnia: 17.08.2004

Publikacje - GAZETA PRAWNA NR 163 (1528) z dnia: 17.08.2004

Jak ogłosić upadłość firmy?

Autor: Ewa Bednarek-Wojtal

Nadal wiele wniosków, które trafia do sądów upadłościowych, jest pisanych źle. Niejednokrotnie błędy są trywialne i wynikają tylko z faktu, że wnioskodawcom nie chce się uważnie przeczytać przepisów ustawy. Niezwykle ważne jest dołączenie wszystkich wymaganych dokumentów. Oczywiście nie zawsze jest to łatwe.

Podmiotami, wobec których ma być stosowane postępowanie upadłościowe oraz naprawcze, mogą być co do zasady przedsiębiorcy, jednak na podstawie wyraźnych postanowień ustawy, postępowanie upadłościowe może być prowadzone także wobec osób niebędących przedsiębiorcami.

Zgodnie z ustawą z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. nr 60, poz. 535) (dalej: pr. up. i nap.) przedsiębiorcami mogą być osoby fizyczne i wszystkie osoby prawne. Ponadto mogą nimi być jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną. Do takich jednostek organizacyjnych należą przede wszystkim: spółka jawna; spółka partnerska; spółka komandytowa; spółka komandytowo-akcyjna czy wspólnota mieszkaniowa.

Kto może upaść

Innymi podmiotami, do których prawo upadłościowe i naprawcze ma zastosowanie, są:

• spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne nieprowadzące działalności gospodarczej;
• wspólnicy osobowych spółek handlowych ponoszący odpowiedzialność za zobowiązania spółki całym swym majątkiem bez ograniczenia;
• wspólnicy spółki partnerskiej;
• oddziały banków zagranicznych;
• osoby fizyczne, które były przedsiębiorcami, także po zaprzestaniu prowadzenia przez nich działalności gospodarczej, jeżeli od dnia wykreślenia z Krajowego Rejestru Sądowego, albo innego właściwego rejestru, nie upłynął rok,
• o osoby fizyczne, które faktycznie prowadziły działalność gospodarczą, nawet wówczas, gdy nie dopełniły obowiązku jej zgłoszenia w Krajowym Rejestrze Sądowym albo innym właściwym rejestrze.

Nie ma natomiast wątpliwości, że zdolności upadłościowej nie ma spółka cywilna. Wymienione wyżej podmioty, aby posiadać zdolność upadłościową, muszą jeszcze spełniać dwa warunki: prowadzić działalność gospodarczą lub zawodową, a działalność ta musi być prowadzona we własnym imieniu. Obydwie te okoliczności muszą wystąpić łącznie.

Podstawy ogłoszenia upadłości

Jako zasadniczą podstawę ogłoszenia upadłości przyjmuje się niewypłacalność dłużnika. Prawo upadłościowe i naprawcze ma własną definicję tego pojęcia. Zgodnie z nią dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań. Dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.

W sytuacji gdy dłużnik uznał roszczenia, których nie wykonuje bez względu na sposób uznania, kwestia wymagalności nie nasuwa wątpliwości. Problem wyłania się jednak, gdy dłużnik zaprzecza istnieniu zobowiązań czy też istnieniu ich wymagalności. Istnieją wtedy zobowiązania sporne, które powinny być zasadniczo rozstrzygane w drodze postępowania rozpoznawczego w trybie właściwym dla wątpliwej należności. Nie oznacza to jednak, iż podstawa ogłoszenia upadłości uzasadniająca wszczęcie postępowania upadłościowego istnieje tylko wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje swych zobowiązań stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądowym lub wyrokiem sądu polubownego, albo decyzją administracyjną czy też przez siebie uznanych.

WARTO WIEDZIEĆ
Dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nieistotne jest też, czy nie wykonuje wymagalnych zobowiązań pieniężnych czy też niepieniężnych. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Nawet ich niewielka wartość oznacza jego niewypłacalność. Co najwyżej w takim przypadku sąd może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości.

Przepis art. 11 ust. 2 pr. up. i nap. reguluje drugą postać niewypłacalności. Dotyczy on osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, ale którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, takich jak: spółka jawna, spółka komandytowa, spółka komandytowo-akcyjna i spółka partnerska. Te podmioty są niewypłacalne także wtedy, gdy ich zobowiązania przekroczą wartość ich aktywów, i to nawet wtedy, gdy na bieżąco wykonują swoje zobowiązania.

Dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o jej ogłoszenie.

Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna, albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek złożenia wniosku spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami. Osoby te ponoszą odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wskutek niezłożenia wniosku w terminie.

Kara za niezłożenie wniosku

Dwutygodniowy termin do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości liczy się od dnia, w którym wystąpiła podstawa ogłoszenia upadłości, a więc dłużnik stał się niewypłacalny. Dniem tym jest dzień, w którym nastąpiło zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań, albo w którym zobowiązania przekroczyły wartość majątku dłużnika - będącego osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej.

Do usuwania braków formalnych wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości nie stosuje się art. 130 kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.), lecz zostaje on zwrócony bez wzywania o jego uzupełnienie.

Obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości obwarowany jest sankcją odszkodowawczą oraz odpowiedzialnością przewidzianą w art. 373, czyli zakazem prowadzenia działalności gospodarczej oraz pełnienia określonych funkcji. Obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości ciąży na dłużniku będącym osobą fizyczną. W przypadku osób prawnych i jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej wspomniany obowiązek spoczywa na osobach, które mają prawo je reprezentować same lub łącznie z innymi osobami. Pod pojęcie "osoby mające prawo reprezentacji" niewątpliwie podpadają członkowie organów zarządzających osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną. W tym ostatnim przypadku chodzić może zwłaszcza o członków zarządu spółki partnerskiej, o ile powołano w niej zarząd. Za osoby mające prawo reprezentowania dłużnika uważać należy także likwidatorów. Obowiązek zgłoszenia wniosku ciąży na każdym z reprezentantów indywidualnie, niezależnie od sposobu reprezentacji.

Zgłoszenie do sądu

Wniosek o ogłoszenie upadłości może zgłosić dłużnik lub każdy z jego wierzycieli.

Wniosek mogą zgłosić również:

• w stosunku do spółki jawnej, spółki partnerskiej, spółki komandytowej oraz spółki komandytowo-akcyjnej - każdy ze wspólników odpowiadających bez ograniczenia za zobowiązania spółki;
• w stosunku do osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - każdy, kto ma prawo je reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami;
• w stosunku do przedsiębiorstwa państwowego - także organ założycielski;
• w stosunku do jednoosobowej spółki Skarbu Państwa - także minister właściwy do spraw Skarbu Państwa;
• w stosunku do osoby prawnej, spółki jawnej, spółki partnerskiej oraz spółki komandytowej i komandytowo-akcyjnej, będących w stanie likwidacji - każdy z likwidatorów;
• w stosunku do osoby prawnej wpisanej do Krajowego Rejestru Sądowego - kurator ustanowiony na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r.
• Krajowym Rejestrze Sądowym;
• w stosunku do dłużnika, któremu została udzielona pomoc publiczna o wartości przekraczającej 100 000 euro - organ udzielający pomocy.

Niezbędne elementy pisma i informacje

Wniosek o ogłoszenie upadłości powinien zawierać:

• imię i nazwisko dłużnika, jego nazwę albo firmę, miejsce zamieszkania albo siedzibę, a gdy dłużnikiem jest spółka osobowa lub osoba prawna - reprezentantów spółki lub osoby prawnej i likwidatorów, jeżeli są ustanowieni, a ponadto w przypadku spółki imiona i nazwiska oraz miejsce zamieszkania wspólników odpowiadających za zobowiązania spółki bez ograniczenia;
• oznaczenie miejsca, w którym znajduje się przedsiębiorstwo lub inny majątek dłużnika;
• wskazanie okoliczności, które uzasadniają wniosek i ich uprawdopodobnienie;
• informację, czy dłużnik jest uczestnikiem systemu płatności lub systemu rozrachunku papierów wartościowych w rozumieniu ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o ostateczności rozrachunku w systemach płatności i systemach rozrachunku papierów wartościowych oraz zasadach nadzoru nad tymi systemami (Dz.U. nr 123, poz. 1351);
• informację, czy dłużnik jest spółką publiczną w rozumieniu przepisów prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi.

Jeżeli dłużnikiem jest przedsiębiorca wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego lub innego właściwego rejestru, do wniosku należy dołączyć odpis z rejestru.

Jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości zgłasza dłużnik, powinien we wniosku dodatkowo określić, czy wnosi o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu, czy też o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację jego majątku.

Ponadto do wniosku powinno się dołączyć:

• aktualny wykaz majątku z szacunkową wyceną jego składników;
• aktualne sprawozdanie finansowe, a jeżeli na podstawie odrębnych przepisów nie ma obowiązku sporządzania takiego sprawozdania - bilans sporządzony dla celów tego postępowania, na dzień nie późniejszy niż trzydzieści dni przed złożeniem wniosku;
• spis wierzycieli z podaniem ich adresów i wysokości wierzytelności każdego z nich oraz terminów zapłaty, a także listę zabezpieczeń dokonanych przez wierzycieli na jego majątku wraz z datami ich ustanowienia;
• oświadczenie o spłatach wierzytelności lub innych długów dokonanych w terminie sześciu miesięcy przed dniem złożenia wniosku;
• spis podmiotów zobowiązanych majątkowo wobec dłużnika wraz z adresami, z określeniem wierzytelności, daty ich powstania i terminów zapłaty;
• wykaz tytułów egzekucyjnych oraz tytułów wykonawczych przeciwko dłużnikowi;
• informację o postępowaniach dotyczących ustanowienia na majątku dłużnika hipotek, zastawów, zastawów rejestrowych i zastawów skarbowych oraz innych obciążeń podlegających wpisowi w księdze wieczystej lub w rejestrach, jak również o prowadzonych innych postępowaniach sądowych lub administracyjnych dotyczących majątku dłużnika;
• miejsce zamieszkania i adresy reprezentantów spółki lub osoby prawnej i likwidatorów, jeżeli są ustanowieni.

Jeżeli dłużnik wnosi o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu, powinien ponadto dołączyć propozycje układowe wraz z propozycjami finansowania wykonania układu oraz rachunek przepływów pieniężnych za ostatnie dwanaście miesięcy, jeżeli obowiązany był do prowadzenia dokumentacji umożliwiającej sporządzenie takiego rachunku. Jeżeli dłużnik nie może dołączyć do wniosku tych dokumentów, powinien podać przyczyny ich niedołączenia oraz je uprawdopodobnić.

Gdy wniosek składa wierzyciel

Jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości zgłasza wierzyciel, musi uprawdopodobnić swoją wierzytelność, a ponadto, jeżeli wnosi o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu, powinien dołączyć wstępne propozycje układowe. Wraz z wnioskiem o ogłoszenie upadłości dłużnik jest obowiązany złożyć oświadczenie na piśmie co do prawdziwości danych zawartych we wniosku.

Nadmienione wymogi ustawowe muszą być bezwzględnie spełnione, w przeciwnym razie wniosek o ogłoszenie upadłości zostanie zwrócony. Przykładowo art. 22 ust. 1 pkt 5 wymaga, aby przedstawić informację, czy dłużnik jest spółką publiczną w rozumieniu przepisów prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi. To nie szkodzi, że w ustawie o obrocie papierami wartościowymi jest napisane, że może to być tylko spółka akcyjna - skoro żaden przepis nie zwolnił wnioskodawcy z obowiązku składania takiego oświadczenia i jeśli nawet dłużnik nie jest spółką akcyjną, to wniosek musi taką informację zawierać. Brak takiego oświadczenia jest brakiem formalnym. Częstym brakiem jest niewskazanie przez wnioskodawcę miejsca, w którym znajduje się przedsiębiorstwo lub inny majątek dłużnika. Otóż nie. Skoro ustawodawca mówi, że należy wskazać przedsiębiorstwo lub miejsce, w którym znajduje się majątek, oznacza to, że tak należy zrobić. Nawet jeżeli majątek ten znajduje się w siedzibie, to trzeba we wniosku napisać zdanie o treści: majątek i przedsiębiorstwo dłużnika znajdują się w jego siedzibie. Dopiero wtedy wniosek spełni wymogi ustawy.

Copyright © 2007-2009 Kancelaria Radców Prawnych PACTUM - Ewa Bednarek-Wojtal