PACTUM Kancelaria Prawna Publikacje - GAZETA PRAWNA NR 148 (1766) z dnia: 01.08.2006

Publikacje - GAZETA PRAWNA NR 148 (1766) z dnia: 01.08.2006

Zakładanie stowarzyszenia związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej?

Autor: Ewa Bednarek-Wojtal

Stowarzyszenie jest dobrym rozwiązaniem dla ludzi, którzy chcą podkreślić swoje zainteresowanie pewnymi sprawami, tworząc do tego celu określony organizm prawny. Idealnym rozwiązaniem może być stowarzyszenie prowadzące działalność gospodarczą.

Prawo tworzenia stowarzyszeń przysługuje obywatelom polskim, mającym pełną zdolność do czynności prawnych (tzn. osoby, które ukończyły 18 lat i nie są ubezwłasnowolnione), niepozbawionym praw publicznych.

Istnieją od tych wymogów pewne wyjątki, a mianowicie:

• małoletni poniżej 16 lat może należeć do stowarzyszenia, jeśli wyrażą na to zgodę jego przedstawiciele ustawowi (np. rodzice), jednak osoba taka nie może brać udziału w głosowaniu na walnym zebraniu członków oraz być wybierana do organów stowarzyszenia;
• małoletni w wieku 16-18 lat, mający tzw. ograniczoną zdolność do czynności prawnych, mogą należeć do stowarzyszenia, głosować na walnym zebraniu członków oraz być wybierani do organów stowarzyszenia, jednak w składzie zarządu danego stowarzyszenia większość muszą stanowić osoby o pełnej zdolności do czynności prawnych;
• cudzoziemcy, niemający miejsca zamieszkania na terytorium Polski, mogą wstąpić do stowarzyszenia, którego statut przewiduje taką możliwość. Cudzoziemcy, mający miejsce zamieszkania w Polsce, mogą tworzyć stowarzyszenia oraz do nich przystępować zgodnie z przepisami obowiązującymi obywateli polskich.

5 KROKÓW Jak założyć stowarzyszenie

1. Przede wszystkim musi znaleźć się 3 lub 15 osób (w zależności od rodzaju stowarzyszenia), które wyrażą wolę założenia stowarzyszenia.
2. Zwołanie zebrania założycielskiego, na którym zostanie podjęta uchwała o powołaniu do życia stowarzyszenia.
3. Przygotowanie statutu stowarzyszenia.
4. Złożenie do właściwego sądu rejestrowego określonych dokumentów (wraz z opłatą) przez komitet założycielski.
5. Jeżeli wszystkie dokumenty są zgodne z prawem, to najpóźniej po 3 miesiącach od złożenia dokumentów rejestracyjnych założyciele powinni otrzymać postanowienie sądu rejestrowego o rejestracji stowarzyszenia.

W tym miejscu trzeba zaznaczyć, iż na gruncie prawa polskiego osoba prawna może być jedynie członkiem wspierającym stowarzyszenie. Ustawa o stowarzyszeniach nie określa jednak szczegółowo, na czym polega bycie członkiem wspierającym stowarzyszenie. Należy zatem przyjąć, że tę kwestię powinien regulować statut stowarzyszenia. Warto przytoczyć treść postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 5 maja 1994 r. (sygn. I ACr 280/94, publ. PS-wkł. 1996/2/50), zgodnie z którą stowarzyszenie ubiegające się o rejestrację, którego członkami, założycielami są zarówno osoby fizyczne, jak i prawne, nie jest związkiem stowarzyszeń w rozumieniu prawa o stowarzyszeniach.

Różne rodzaje stowarzyszeń

Stowarzyszenie może działać jako stowarzyszenie zwykłe lub jako stowarzyszenie zarejestrowane. W zależności od charakteru oraz wielkości mającego powstać stowarzyszenia wybiera się dla niego odpowiednią formę organizacyjną. Stowarzyszenie zwykłe jest formą uproszczoną stowarzyszenia zarejestrowanego i może być założone przez co najmniej 3 osoby. Ze względu na mało skomplikowaną jego strukturę jest ono ograniczone w pewnych działaniach.

Stowarzyszenie zwykłe nie może powoływać swoich oddziałów terenowych ani łączyć się w związki stowarzyszeń. Nie może też zrzeszać osób prawnych. Poza tym warto pamiętać, że tego rodzaju stowarzyszenie nie może prowadzić działalności gospodarczej oraz przyjmować darowizn, spadków, zapisów, otrzymywać dotacji oraz korzystać z ofiarności publicznej.

Stowarzyszenie zwykłe nie nabywa z chwilą powstania tzw. osobowości prawnej, czyli nie staje się oddzielnym podmiotem prawa cywilnego, oderwanym od osób je zakładających. Za zobowiązania związane z działalnością stowarzyszenia zwykłego odpowiadają w pełni całym swoim majątkiem ci członkowie, którzy je zaciągnęli. Stowarzyszenie zwykłe jest organizacją społeczną, czyli posiada tzw. zdolność sądową. Zdolność sądowa stowarzyszenia polega na tym, iż może ono występować przed sądem jako strona w sprawach związanych z celami zapisanymi w swoim regulaminie. Bardzo ważną cechą stowarzyszenia zwykłego jest to, iż może ono uzyskiwać środki na swoją działalność jedynie ze składek członkowskich.

WAŻNE Druk formularza wniosku i druki załączników otrzymujemy w sądzie. Można również zrobić kopię lub pobrać ze strony internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości http://www.ms.gov.pl/.

Stowarzyszenie zarejestrowane

W niektórych wypadkach forma stowarzyszenia zwykłego nie wystarczy na osiągnięcie zamierzonego przez jego założycieli celu. W takiej sytuacji trzeba ustanowić tzw. stowarzyszenie zarejestrowane, które jest bardziej złożoną organizacją, a co za tym idzie, nie podlega ono ograniczeniom właściwym dla stowarzyszenia zwykłego.

Stowarzyszenie zarejestrowane nabywa osobowość prawną z chwilą wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. Z dniem tego wpisu stowarzyszenie to staje się odrębnym od założycieli podmiotem praw i obowiązków. Stowarzyszenie zarejestrowane musi być powołane przez co najmniej 15 osób, które uchwalają statut stowarzyszenia i wybierają komitet założycielski. Od tego momentu zaczyna się postępowanie rejestrowe, które kończy się, lub nie, wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego.

Stowarzyszenie tego typu może prowadzić działalność gospodarczą, jednakże dochód z tej działalności służy jedynie realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków. Majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. W zakresie uregulowanym przez odpowiednie przepisy stowarzyszenie zarejestrowane może ubiegać się oraz otrzymywać dotację.

Tworzenie stowarzyszeń zwykłych

Stowarzyszenia zwykłe mogą zostać utworzone na podstawie uproszczonej procedury. Jak wspomniałam wcześniej, potrzebni są do tego co najmniej trzej założyciele. Osoby te uchwalają nazwę stowarzyszenia, jego cele, określają regulamin stowarzyszenia (będący odpowiednikiem statutu stowarzyszenia zarejestrowanego), wskazują siedzibę i wybierają swojego przedstawiciela, który będzie reprezentował stowarzyszenie na zewnątrz.

Po założeniu stowarzyszenia zwykłego, jego założyciele zgłaszają pisemnie fakt założenia tego stowarzyszenia do organu nadzorującego, którym zwykle jest wydział spraw obywatelskich w starostwie powiatowym, właściwym ze względu na siedzibę stowarzyszenia. Jeśli w ciągu 30 dni od dnia uzyskania informacji o założeniu stowarzyszenia przez organ nadzorujący, organ ten nie wyda zakazu prowadzenia tej działalności (np. z powodu niezgodności regulaminu z przepisami prawa), stowarzyszenie zwykle może rozpocząć działalność.

Zakładanie stowarzyszenia zarejestrowanego

Tworzenie stowarzyszenia zarejestrowanego podlega bardziej skomplikowanej procedurze. Osoby, w liczbie co najmniej piętnastu, pragnące założyć tego typu stowarzyszenie, uchwalają statut stowarzyszenia i wybierają komitet założycielski (art. 9).

Prawo o stowarzyszeniach

Art. 9 Osoby w liczbie 15 pragnące założyć stowarzyszenie uchwalają statut stowarzyszenia i wybierają komitet założycielski.

WAŻNE Statut stowarzyszenia, które będzie ubiegać się o status organizacji pożytku publicznego musi zawierać pozwolenie na ubieganie się o taką formę działalności. Jeżeli stowarzyszenie ma zamiar tworzyć terenowe jednostki organizacyjne, to ma obowiązek określić w statucie strukturę organizacyjną i zasady tworzenia tych jednostek.

Taki statut musi zawierać podstawowe informacje o stowarzyszeniu, a mianowicie:

• nazwę, która musi odróżniać się dostatecznie od innych organizacji lub instytucji;
• teren działania i siedzibę stowarzyszenia;
• cele i sposoby ich realizacji;
• sposób nabywania i utraty członkostwa, przyczyny utraty członkostwa oraz prawa i obowiązki członków;
• władze stowarzyszenia, tryb dokonywania ich wyboru, uzupełniania składu oraz ich kompetencje;
• sposób reprezentowania stowarzyszenia oraz zaciągania zobowiązań majątkowych, a także warunki ważności jego uchwał;
• sposób uzyskiwania środków finansowych oraz ustanawiania składek członkowskich;
• zasady dokonywania zmian statutu;
• sposób rozwiązania się stowarzyszenia (art. 10).

Najwyższą władzą stowarzyszenia jest walne zebranie członków. W sprawach, w których statut nie określa właściwości władz stowarzyszenia, podejmowanie uchwał należy do walnego zebrania członków. Statut może przewidywać zamiast walnego zebrania członków zebranie delegatów lub zastąpienie walnego zebrania członków zebraniem delegatów, jeżeli liczba członków przekroczy określoną w statucie wielkość. W takich przypadkach statut określa zasady wyboru delegatów i czas trwania ich kadencji. Stowarzyszenie jest obowiązane posiadać zarząd i organ kontroli wewnętrznej.

Niezbędne dokumenty

Komitet założycielski, w ciągu 7 dni od zamknięcia zebrania założycielskiego, składa do sądu rejestrowego, właściwego ze względu na siedzibą stowarzyszenia, następujące dokumenty:

• wniosek o rejestrację wraz ze statutem (w dwóch egzemplarzach);
• listą założycieli, zawierającą imiona i nazwiska, datę i miejsce urodzenia, miejsce zamieszkania oraz własnoręczne podpisy założycieli (w dwóch egzemplarzach);
• protokół z wyboru komitetu założycielskiego (w dwóch egzemplarzach);
• informację o adresie tymczasowej siedziby stowarzyszenia.

Wszystkie dokumenty powinny być oryginałami lub kopiami notarialnie poświadczonymi. Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie o wniesieniu opłaty. Na wszystkie szczegółowe informacje, związane z postępowaniem przed Krajowym Rejestrem Sądowym, powinny zostać udzielone odpowiedzi przez pracowników sądu.

Rozpoznanie wniosku o rejestrację

Wniosek o zarejestrowanie stowarzyszenia sąd rejestrowy rozpoznaje niezwłocznie, a rozstrzygnięcie powinno nastąpić nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia wniosku (art. 13). Sąd rejestrowy wydaje postanowienie o zarejestrowaniu stowarzyszenia po stwierdzeniu, że jego statut jest zgodny z przepisami prawa i założyciele spełniają wymagania. Sąd rejestrowy przed wydaniem postanowienia o zarejestrowaniu stowarzyszenia, jeżeli uzna za niezbędne dokonanie dodatkowych ustaleń, wyznacza w tym celu posiedzenie wyjaśniające. Na posiedzenie wyjaśniające sąd rejestrowy wzywa uczestników postępowania. Sąd rejestrowy wydaje postanowienie o zarejestrowaniu stowarzyszenia po stwierdzeniu, że jego statut jest zgodny z przepisami prawa i założyciele spełniają wymagania określone ustawą.

Prawo o stowarzyszeniach

Art. 17.1 Stowarzyszenie uzyskuje osobowość prawną i może rozpocząć działalność z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego.

Stowarzyszenie uzyskuje osobowość prawną i może rozpocząć działalność z chwilą wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, która następuje po uprawomocnieniu się postanowienia o zarejestrowaniu. Sąd rejestrowy zawiadamia założycieli oraz organ nadzorujący, przesyłając jednocześnie temu organowi statut. Rejestry stowarzyszeń są jawne i dostępne dla osób trzecich. Każdemu przysługuje prawo otrzymania uwierzytelnionych odpisów i wyciągów z tych rejestrów. Po zarejestrowaniu stowarzyszenia osoby je reprezentujące powinny otworzyć rachunek bankowy.

Stowarzyszenie, które zamierza tworzyć oddziały, jest obowiązane określić w statucie strukturę organizacyjną i zasady ich tworzenia. Oddział uzyskuje osobowość prawną, jeżeli przewiduje to statut. Zarząd oddziału stowarzyszenia jest obowiązany, w terminie 14 dni od chwili jej powołania, zawiadomić o tym organ nadzorujący właściwy ze względu na siedzibę tej jednostki, podając skład zarządu i adres siedziby jednostki, oraz doręczyć statut stowarzyszenia. Zasada ta ma także zastosowanie odpowiednio w razie zmian w składzie zarządu i adresie siedziby terenowej jednostki organizacyjnej stowarzyszenia oraz w statucie stowarzyszenia.

Opłaty związane z rejestracją stowarzyszenia

Postępowanie w sprawach o wpis stowarzyszenia do rejestru stowarzyszeń jest wolne od opłat. Niestety, nie dotyczy to wpisów do rejestru przedsiębiorców. Jeżeli wniosek również dotyczy wpisu do rejestru przedsiębiorców (tzn. gdy stowarzyszenie będzie prowadziło działalność gospodarczą), to za wpis do rejestru zapłacimy 1000 zł oraz 500 zł za ogłoszenie wpisu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Za każdą zmianę w rejestrze przedsiębiorców zapłacimy 400 zł. Do tego trzeba dodać koszty wydania numeru REGON przez wojewódzki urząd statystyczny, ale dopiero po wpisie stowarzyszenia do Krajowego Rejestru Sądowego.

Kto może założyć stowarzyszenie

Stowarzyszenie zwykłe może być założone przez co najmniej 3 osoby, stowarzyszenie zarejestrowane musi być powołane przez co najmniej 15 osób.

Wniosek o rejestrację stowarzyszenia składamy do Krajowego Rejestru Sądowego.

Niezbędne opłaty i terminy

Postępowanie w sprawach o wpis stowarzyszenia do rejestru stowarzyszeń jest wolne od opłat. Jeżeli stowarzyszenie będzie prowadziło działalność gospodarczą, to za wpis do rejestru zapłacimy 1000 zł oraz 500 zł za ogłoszenie wpisu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

Komitet założycielski, w ciągu 7 dni od zamknięcia zebrania założycielskiego, składa do sądu rejestrowego wniosek o rejestrację.

Wniosek o zarejestrowanie stowarzyszenia sąd rejestrowy rozpoznaje niezwłocznie, a rozstrzygnięcie powinno nastąpić nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia wniosku.

Copyright © 2007-2008 Kancelaria Prawna PACTUM - Ewa Bednarek-Wojtal